أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
287
قانون ( فارسى )
سرخرنگ از بول جدا مىشود ، و آن جدا شده است كه بيرون مىآيد . پس نبايد هركه استسقا دارد و بولش قرمز رنگ است بگوئى كه استسقا از حرارت است . 6 - بيماران استسقايى عموما به تبهاى نه بسيار گرم مبتلا مىشوند . 7 - در هر سه حالت استسقايى بيماران اكثرا جوشهايى در بدنشان پيدا مىشود كه مادهء زرد مايع از آنها مىچكد . 8 - در حالات استسقاى گوشتى و استسقاى طبلى اكثرا بيمار با فساد معده روبرو است . اگر بيمارى استسقا منشأ از كبد دارد و ورم در كبد است ، اين نشانيها را مىنماياند : الف - شكم قبض است . ب - هر دو پا آماس مىكنند . ج - بيمار سرفه مىكند امّا خون تف نمىكند . د - آماس در پهلوى راست و در پهلوى چپ احساس مىشود كه فرو مىنشيند و باز پيدا مىشود كه اين آماس كردن هر دو پهلو اكثرا در استسقاى خيگى ديده مىشود . اگر استسقا از هر دو تهيگاه و كمر شروع كرده است اين علامتها را دارد : الف - آماس از هر دو پا شروع مىشود . ب - فساد و تشويشى در معده رخ مىدهد كه بسيار طول مىكشد ؛ نه از بين مىرود و نه مادهء آبكى به بيرون سرازير مىشود . اگر استسقا ، استسقاى گرم است و از گرمى منشأ دارد ، نشانيهايش از اين قرار است : نشانيهاى حرارت پديد آيند كه عبارتند از : الف - التهاب و تشنگى زياد است . ب - رنگ چهره زرد مىشود . ج - مزهء دهان تلخ است . د - بدن بسيار خشك است . ه - اصلا اشتهاى خوراك در ميان نيست . و - برآورده از راه دهان زرد و سبز است . ز - وقتى كه بيمار مىشاشد ، در آخر كار احساس سوزش شديد مىكند ، زيرا ادرارش بسيار گرم شده است . اگر بيمارى استسقا از آن نوع باشد كه در بدن گدازيدنها رخ مىدهد و مادهء بيرون آمدنى از راههاى طبيعى ( پيش و پس ) بيرون نمىآيد ، نشانيهايش از اين قرار است : الف - صفراى زياد . ب - مدفوع و بول مانند آبى كه گوشت در آن شستهاند و چون چرك خونآلود مىشوند . ج - نشانيهاى گدازيدهها . و اين حالت اكثرا از آن نوع استسقا است كه از طرف هر دو تهيگاه و كمر شروع شده است و همچنين هر نوع از بيمارى استسقا كه از بيماريهاى سخت منشأ داشته باشد .